The People Online

Fou e Pli Fou.

En zenn dokter ti fek konmans travay dan en lopital mantal. Pa’n son premye sis mwan travay i ti’n fer li son devwar fer en letid aprofondi lo tou son bann pasyan. Ti annan trwa ki li personelman i pa ti ganny en konpran akoz ki zot ti la dan sa lopital. Zot konportman ti parey tou dimoun normal.
Sa trwa boug ti leve tou le bonmaten balye lakour lopital, travay lo zarden e apremidi al donn koudmen dan lakwizin san okenn problenm. Pandan en mwan dokter ti sirvey konportman sa trwa boug de pre e i pa ti trouv nanryen mal ek zot, alors i ti deside pour anvoy sa trwa boug se zot. Son lavey avan ki i fer son lanons i deside enform ners an sarz son desizyon.
“Dokter sa trwa pasyan wi zot konportman i kalm me mon pa krwar ki zot devret ganny anvoye se zot. Wi zot travay e reazir byen ek lezot dimoun, me mon krwar ki nou devret get zot ankor en pe”, sa vye ners an sarz ki ti’n travay dan sa lopital plis ki 30 an ti dir.
Dokter ki dapre li i ti asire ki son dyagnoz ti san pour san ti ensiste, me telman ki ners an sarz ti obzekte sa ti met li dan ensertitid alors i  ti  deside fer en tes ek sa trwa pasyan.
I ti fer sarpantye penn en laport lo en miray dan son biro e met en lok lo la parey ti pou annan ek en vre laport. Sa desen lo miraz ti sitan byen penn ki si en dimoun pa ti get byen pre zanmen i ti pou konnen ki ti en desen.
Son apremidi i fer anmenn sa trwa pasyan dan biro e la i dir zot, “mon bann zanmi pandan en bon pe letan mon’n obzerv zot e la mon’n pran en desizyon final ki aparti ler mon fini koz ek zot, zot pou kapab al se zot”.
Konman i fini fer son lanons de ant sa trwa boug i lans lo laport e la zot konmans lager pour ouver. En pti moman koudpwen e koudpye ki mele. Trwazyenm pasyan li i pa bouze kot i ti’n asize. I konmans bat lanmen riye ek tou son kouraz. Ners an sarz ki ti lanmenm pe gete i dir ek dokter, “pa mon ti dir ou dokter sa zans latet pa bon gete, desifre ki sa pa en vre laport zot pa kapab desifre.”
Dokter  ti realize ki vre sa de pasyan ki ti pe lager ek miray  latet pa ti  bon menm, me sa ki i pa ti konpran sa akoz ki trwazyenm li olye fer parey son de  dalon li ti’n prefere riye e bat lanmen, e alors i ti demann li, “akoz  ki ou  ou pan  fer parey ou bann dalon?” “Be sef sa i senp, sa de boug i fou, ou pa trouve ou  menm  ki zot latet pa bon? Zot lager ek laport me sa ki zot pa konnen se ki lakle laport i dan mon pos, kote zot pou ale si mwan mon pa donn zot lakle oswa si mon pa ouver laport?”
Pov dokter finalman i ti’n konpran ki ners an sarz ti annan rezon e ki vre sa trwa pasyan latet pa ti bon menm.    

Konn-tou i Bite.

Marcel ti annan 45 an e ti en boug tre rize. Dan tou konversasyon dimoun, menm ki mazorite fwa pa ti konsern li, i ti rantre ladan e la i ti pas li pour en nespes savan ki konn tou  keksoz. Pour kapab fer li ganny swadizan aksepte partou kot i ti ale, nek i ti rakont en ta egzazerasyon e mansonz e fer krwar ki i ti’n pran en bann letid dan diferan domenn e menm travay dan sa bann domenn pandan plizyer lannen. Tou ti mars byen pour li pour en bon pe letan e la nek i ti ganny gete konman en nespes swa-dizan savan.
Sa ki Marcel pa ti realize tou dilon pandan ki i pe enpresyonn bann dimoun se ki to-ou-tar, en zour kanmarad ti pou met en lafen ek son ta egzazerasyon e ki en fwa pour tou i pou pas pour sa vre idyo ki i ti vreman ete.
I ti’n fer sis mwan depi ki i ti’n al travay dan en gran lotel. Parey son labitid i ti pas son letan fer son bann gran leloz e parey son labitid i ti enterfer li dan tou sa ki ti pas dan son lakoupe. Tou ti mars byen pour premye kat mwan, dimoun pa ti konn li e sitan ki i ti bon lo konvenk dimoun ek son bann rakontaz i ti’n nobou arive konvenk manadyer lotel pour donn li en bann nouvo responsabilite e promosyon, donk plis larzan.
Tou ti korek ziska en bo zour tangaz ti leve apre ki ti annan en miting staf sa lotel. Tou bann problenm ki travayer ti leve dan miting, Marcel ti annan en larepons e la sak fwa kan i ti koze nek i ti regorzit menm parol, “dapre mon leksperyans”. Sa ti fer serten travayer fristre.
Ti annan en zenn apranti kwizinyen ki li ti en boug fran e tre direk e sa boug apre sitan tenir sa zour ti forse met Marcel dan son plas.
“Dir nou Msye, kel az ou annan vreman, i paret mwan ler mon ekout ou koze ki ou menm pli vye ki ou granpapa.  Kot nou lakwizin ler ou pase ou dir nou ki ou’n fer 7 an letid  aprofondi konman en kwizinyen profesyonnel, kot seksyon  menntenans ou dir ki ou en enzenyer e ki ou’n fer letid konstriksyon, letid  mekanik e letid dan elektronik, la bomaten ou pe dir nou ki ou en kontab kalifye e ou pe koz ou bann letid dan domenn kontabilite e menm dir ki ou’n fer 10 an dan sa domenn, antou ler mon kalkile i fer  37 an sa ki mon okouran ou’n deklare. Ki kalite kalifikasyon ki reste ki ou pankor met deor?”
Marcel pa ti konnen ki pou fer son latet ti’n tro lour pour son likou. Telman ki i ti’n anbarase i ti forse kit miting pran son sak e al se li.